#WhatTheCOPCOP31'in gayri resmi rehberi
Müzakereler · COP31 · Antalya, 9–20 Kasım

COP31'de hangi ülkeler müzakere ediyor ve süreç nasıl ilerliyor

COP31 / CMP21 / CMA8: müzakere maddeleri ve mevcut durumları

Sekiz büyük soru, jargonsuz açıklandı. Her biri için: ne tehlikede, size neden önemli ve ülkeler anlaşmaya ne kadar yakın.COP ve CMA kapsamındaki ana gündem maddeleri; kodları, COP30'dan gelen arka plan ve açık konular. 9 Kasım'dan itibaren her durum, onu destekleyen belgeye bağlanır.

Hiçbir soru sıfırdan başlamaz: her biri COP30'dan, daha öncesinden ve aradaki Bonn görüşmelerinden devam eder. Çubuklar, bu konferans 9 Kasım'dan itibaren ilerledikçe dolmaktadır. Kaynaklar: geçici gündemler (FCCC/CP/2026/1, FCCC/PA/CMA/2026/1) ve COP30 sonuçları.

Bunu nasıl okumak istersiniz?
Sade Türkçe. Teknik görünüm gündem kodlarını ve resmi belgeleri ekler.Süreci takip edenler için gündem kodları, belge adları ve resmi ifadeler.

Buna yeni misiniz? Bir COP müzakeresi 60 saniyede nasıl işler

198

Taraflar masaya oturuyor: 197 ülke ve Avrupa Birliği. Her birinin söz hakkı var.

Oylama yok

Bir karar, ancak hiçbir ülke resmi olarak itiraz etmediğinde kabul edilir. Anlaşmaların yavaş ilerlediği ve tek tek kelimelerin önem taşıdığı işte bu yüzdendir.

2 hafta

Her yıl Haziran'da Bonn'da hazırlanır. COP'ta diplomatlar birinci haftada taslakları yazar; bakanlar ikinci haftada çözüme kavuşturulamamış konuları karara bağlar.

Tokmak

Kapanış genel kurulunda Başkan tokmaği vurana kadar hiçbir şey resmiyet kazanmaz; bu an genellikle planlanan bitiş saatinin ardından gelir.

Anlaşmaya ne kadar yakın?Durum tanımları

Ülkeler müzakere ediyorGayri resmi görüşmeler

Ülkeler görüşlerini paylaşıyor. Henüz yazılı bir metin yok.Gayri resmi istişareler ya da temas grubu sürüyor. Taslak metin yok.

Taslak anlaşma varTaslak metin yayımlandı

Masada bir metin var, ancak bazı bölümler hâlâ tartışmalı.Ortak kolaylaştırıcıların taslağı yayımlandı. Köşeli parantez içindeki metin açık seçenekleri gösteriyor.

Tıkandı: bakanlar devralıyorBaşkanlığa iletildi

Diplomatlar anlaşamadı. Bakanlar şimdi çözüm bulmaya çalışıyor.Başkanlık liderliğinde yürütülen bakan müzakerelerine iletildi.

Üzerinde uzlaşıldıKabul edildi

Her ülke kabul etti. Artık resmî.Genel Kurulda kabul edildi. Nihai karar metni yayımlandı.

Haziran 2027'ye ertelendiSB 66'ya ertelendi

Bu sefer anlaşma sağlanamadı. Haziran 2027'de tekrar deneniyor.Sonuç kararları maddeyi erteliyor ya da kural 16 uygulanıyor; SB 66'ya taşınıyor.

Para · Paris Anlaşması gündemi, madde 11, bölüm g (+2 daha)

Yoksul ülkelerin iklim değişikliğiyle başa çıkmasına yardımcı olmak için kim ödüyor?Paris Anlaşması'nın 9.1. Maddesi dahil iklim finansmanına ilişkin çalışma programı

Neden önemli: Bu para olmadan pek çok ülke sel savunması, temiz enerji ya da erken uyarı sistemleri için gereken kaynağı bulamaz.Belirlenecek: CMA 7'de kurulan, Madde 9.1 dahil, iklim finansmanına ilişkin iki yıllık çalışma programının yöntemleri, kapsamı ve beklenen çıktıları.

Güncel durum: COP30, zengin ülkelerin borçlu olduklarına dair iki yıllık bir çalışma programı oluşturdu. Bonn bu programın nasıl yürütüleceği konusunda uzlaşamadı; bu nedenle karar COP31'e kaldı.

Müzakereler 9 Kasım'da yeniden başlıyorCOP31'de devam ediyor, 9 Kasım
Bunu bana açıklaArka plan ve açık konular
Uyum sağlamak · Paris Anlaşması gündemi, madde 9, bölüm a (+1 daha)

Dünyanın iklim etkilerine karşı kendini koruyup korumadığını nasıl anlıyoruz?Uyuma ilişkin küresel hedef

Neden önemli: Sıcak hava dalgaları, seller ve kuraklıklar çoktan kapımızda. Bu, insanları koruma konusundaki ilerlemenin nasıl ölçüleceğine karar veriyor.Belirlenecek: CMA 7'de benimsenen Belém Uyum Göstergelerine yönelik takip çalışmaları; Uyuma İlişkin İki Yıllık Belém-Addis Vizyonu kapsamındaki çalışmalar dahil.

Güncel durum: COP30, 59 gönüllü gösterge üzerinde anlaştı. Bonn bunların nasıl kullanılacağı konusunda uzlaşamadı; COP31 tamamlanmamış metni devraldı.

Müzakereler 9 Kasım'da yeniden başlıyorCOP31'de devam ediyor, 9 Kasım
Bunu bana açıklaArka plan ve açık konular
İşçiler · Paris Anlaşması gündemi, madde 5

Dünya fosil yakıtlardan uzaklaşırken işçileri ve toplulukları nasıl koruruz?BAE adil geçiş çalışma programı: adil geçiş mekanizması

Neden önemli: Kömür, petrol ve gaz alanındaki işler değişecek. Bu program, bu değişim yaşandığında kimlerin destek alacağını ele alıyor.Belirlenecek: CMA 7'nin geliştirmeye karar verdiği adil dönüşüm mekanizmasının işler hale getirilmesi: işlevler, kurumsal düzenlemeler ve çalışma planı.

Güncel durum: COP30, böyle bir mekanizmanın var olması gerektiğini kabul etti. Bonn olası unsurların bir listesini hazırladı; COP31 mekanizmanın ne yapacağına ve kimin yöneteceğine karar vermek zorunda.

Müzakereler 9 Kasım'da yeniden başlıyorCOP31'de devam ediyor, 9 Kasım
Bunu bana açıklaArka plan ve açık konular
Emisyon azaltımı · Paris Anlaşması gündemi, madde 6

Ülkeler emisyonları daha hızlı kesmek için ortak programlarını sürdürmeli mi?Sharm el-Sheikh azaltım hırsı ve uygulama çalışma programı

Neden önemli: Ülkelerin emisyon azaltımını her birinin kendi başına değil, birlikte tartıştığı ender yerlerden biridir.Belirlenecek: Azaltım çalışma programının 2026 sonrasında devam edip etmeyeceği; devam edilmesi halinde kapsamı ve yöntemleri.

Güncel durum: Ortak program 2026'ya kadar çalışmak üzere kuruldu. Bonn programın devam edip etmeyeceği konusunda anlaşamadı; COP31 karar verecek.

Müzakereler 9 Kasım'da yeniden başlıyorCOP31'de devam ediyor, 9 Kasım
Bunu bana açıklaArka plan ve açık konular
Karbon piyasaları · Paris Anlaşması gündemi, madde 16, bölüm a (+2 daha)

Bir ülke, emisyon azaltımı için başka bir ülkeye ödeme yapabilir mi?Madde 6: iş birliğine dayalı yaklaşımlar, Madde 6.4 mekanizması ve piyasa dışı yaklaşımlar

Neden önemli: Kurallar zayıf olursa, aynı ton CO2 iki kez sayılabilir ve iklim açısından hiçbir şey gerçekten değişmez.Belirlenecek: Madde 6.2 kapsamındaki iş birliğine dayalı yaklaşımlar, Madde 6.4 mekanizması ve Madde 6.8 kapsamındaki piyasa dışı yaklaşımlar çalışma programı hakkında ek rehberlik.

Güncel durum: Kurallar yazılır. COP31, bunların pratikte nasıl işlediğine bakar.

Müzakereler 9 Kasım'da yeniden başlıyorCOP31'de devam ediyor, 9 Kasım
Bunu bana açıklaArka plan ve açık konular
Kayıp ve hasar · Paris Anlaşması gündemi, madde 10 (+2 daha)

İklim felaketi çoktan yaşandıktan sonra kim ödeme yapıyor?Varşova Uluslararası Mekanizması ve Kayıp ve Hasara Müdahale Fonu

Neden önemli: Bazı zararlar artık önlenemiyor. Bu zararların karşılanmasına yardımcı olmak için bir fon var; bu madde fonun nasıl yönetildiği ve nasıl finanse edildiğiyle ilgili.Belirlenecek: Kayıp ve Hasara Yanıt Verme Fonu ile Yönetim Kurulu'na rehberlik; Varşova Uluslararası Mekanizması'nın yönetimi ve çalışmaları.

Güncel durum: Fon mevcut ve ilk çağrısını açtı. COP31 fona yön verecek; ancak mevcut para, taleplerin çok gerisinde kalıyor.

Müzakereler 9 Kasım'da yeniden başlıyorCOP31'de devam ediyor, 9 Kasım
Bunu bana açıklaArka plan ve açık konular
İlerlemenin denetlenmesi · Paris Anlaşması gündemi, madde 4

Ülkeler 2023 küresel değerlendirmesini iklim planlarında kullanıyor mu?Küresel durum tespiti: yıllık GST diyaloğu

Neden önemli: 2023'te ülkeler dünyanın yolun dışında olduğu konusunda mutabakata vardı. Bu süreç, söz konusu mutabakatın ülkelerin fiili planlarını değiştirip değiştirmediğini denetliyor.Belirlenecek: NDC'lerin hazırlanmasını birinci küresel durum tespitinin sonucunun nasıl şekillendirdiğine dair yıllık GST diyaloğuna ilişkin raporun değerlendirilmesi.

Güncel durum: Her yıl ülkeler, 2023 küresel değerlendirmesinin kendi planlarını şekillendirip şekillendirmediğini gözden geçiriyor. Bir sonraki tam değerlendirme 2028'de tamamlanacak.

Müzakereler 9 Kasım'da yeniden başlıyorCOP31'de devam ediyor, 9 Kasım
Bunu bana açıklaArka plan ve açık konular
İklim planları · Paris Anlaşması gündemi, madde 7

Ulusal iklim planlarının içeriğine ilişkin daha net kurallar olmalı mı?Ulusal olarak belirlenmiş katkıların özellikleri konusunda ek rehberlik

Neden önemli: Bugün planları karşılaştırmak oldukça güç. Daha net kurallar, kimin yeterince çaba gösterdiğini görmeyi kolaylaştırır.Belirlenecek: Defalarca ertelenmiş olan NDC özelliklerine ilişkin ek rehberliğin benimsenmesinin değerlendirilmesi.

Güncel durum: Ulusal planlar için ortak özellikler yıllardır ertelendi. Konu yeniden gündemde.

Müzakereler 9 Kasım'da yeniden başlıyorCOP31'de devam ediyor, 9 Kasım
Bunu bana açıklaArka plan ve açık konular

Bunlar haberlere en çok yansıması muhtemel sekiz soru. Resmi gündemde daha fazlası var; bunların çoğu teknik maddeler: görmek için Teknik'e geçin, her biri kısaca açıklanmıştır.

Resmi gündemin geri kalanı

Yukarıdaki sekiz sorunun yanı sıra gündemlerde çok daha fazla madde yer alıyor. Her satırda işaretlenmiş üç nedenden biri için oradalar:

  • Her yıl Gündemin sabit maddesi. Kurallar bunu her gündemde zorunlu kılar: BM organlarının raporları, fonlara yönelik talimatlar, yoksul ülkelere destek.
  • İnceleme zamanı Kuralların belirli bir yıl için öngördüğü inceleme ve o yıl bu yıldır.
  • Yıllardır çözümsüz Ülkeler anlaşamıyor; konu geri dönüyor, erteleniyor ve yeniden gündeme geliyor.

İki ayrı gündem olmasının nedeni iki ayrı antlaşmanın bulunmasıdır: üyelerinin COP olarak toplandığı 1992 Sözleşmesi ve üyelerinin CMA olarak toplandığı Paris Anlaşması. Numara, o gündemdeki maddenin sırasını gösterir; bir yılı veya geçmiş bir konferansı değil. Harf, o maddenin bir bölümünü belirtir.

Paris Anlaşması programı

Madde 8Madde 13 kapsamındaki raporlamaya destek Her yıl
Gelişmekte olan ülkelerin Paris Anlaşması'nın gerektirdiği ilerleme raporlarını hazırlamalarına destek.
Madde 11, bölüm a–c ve eDaimi Finans Komitesi, Yeşil İklim Fonu, GEF, Adaptasyon Fonu Her yıl
İklim fonlarına ve finansı denetleyen komiteye yönelik yıllık talimatlar.
Madde 12Teknoloji geliştirme ve transfer Her yıl
Temiz teknolojiyi ihtiyaç duyan ülkelere nasıl yayacağız.
Madde 13Kapasite geliştirme Her yıl
Gelişmekte olan ülkelerde eğitim, beceri ve kurumlar.
Madde 14En az gelişmiş ülkelere ilişkin meseleler Her yıl
En az gelişmiş ülkelerin özel ihtiyaçları.
Madde 15Müdahale tedbirleri Her yıl
Bir ülkenin iklim politikalarının diğerleri üzerindeki ekonomik yan etkileri; örneğin petrol ihracatçıları üzerindeki etkiler ya da karbon sınır vergileri.
Madde 17Uygulama ve uyum komitesi Her yıl
Ülkelerin Paris kapsamındaki usul yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğini denetleyen komite. Kimseyi cezalandırma yetkisi yoktur.

Convention programı

Madde 13Uzun vadeli küresel hedefin periyodik gözden geçirilmesi İnceleme zamanı
1,5°C ve 2°C hedeflerinin hâlâ doğru olup olmadığını ve dünyanın bu hedeflere ne kadar yakın olduğunu değerlendirir.
Madde 14Toplumsal cinsiyet ve iklim değişikliği Her yıl
BM'nin toplumsal cinsiyet eylem planı aracılığıyla iklim eylemlerine toplumsal cinsiyet eşitliğinin nasıl dahil edildiği.
Madde 15Sözleşmeyi değiştirme önerileri (Rusya, Mad. 4.2(f); Papua Yeni Gine ve Meksika, Mad. 7 ve 18) Yıllardır çözümsüz
1992 tarihli antlaşmanın metnini değiştirmeye yönelik resmi öneriler. Her yıl gündeme gelir ve genellikle ertelenir.
Madde 16Madde 4.2(a) ve (b)'nin yeterliliğine ilişkin ikinci inceleme Yıllardır çözümsüz
Zengin ülkelerin 1992'deki özgün emisyon azaltım taahhütlerinin yeterli olup olmadığı. Onlarca yıldır çıkmaza girmiş durumda.
Madde 17, bölüm bUNFCCC sürecinde karar alma Yıllardır çözümsüz
Oy kullanmaya başvurulup başvurulmayacağı da dahil olmak üzere BM iklim müzakerelerinin kararları nasıl aldığı.
Madde 8, bölüm fMali Mekanizmanın yedinci gözden geçirilmesi İnceleme zamanı
İklim fonlarının yararlandığı ülkelere ne ölçüde hizmet ettiğine dair düzenli bir değerlendirme.

Tam liste: unfccc.int'te geçici gündemler FCCC/CP/2026/1 ve FCCC/PA/CMA/2026/1.